Laddomat — co to jest, jak działa i który wybrać do kotła na drewno

Krótko: Laddomat to zespół ochrony powrotu, który montuje się między kotłem na drewno a buforem. Pilnuje, żeby do kotła nie wracała zimna woda. Zimny powrót powoduje kondensację spalin, smołę i korozję wymiennika. W jednej obudowie są pompa, zawór termostatyczny i zawór zwrotny do pracy grawitacyjnej. Najpopularniejszy Laddomat 21-60 kosztuje w sklepach ok. 1 900 zł brutto. W naszych zestawach z kotłami Atmos i Defro jest już w cenie.

Opracowanie: Paweł Zbojna, instalator, CBF — montaż kotłów na terenie całej Polski, najwięcej na Mazowszu.

Po co kotłowi na drewno ochrona powrotu

Kocioł zgazowujący pracuje najlepiej przy temperaturze 80–90°C. Gdy rozpalasz kocioł podłączony do zimnego bufora, z dołu bufora płynie do kotła woda o temperaturze 20–40°C. Ścianki wymiennika się wychładzają, para wodna ze spalin skrapla się na nich i miesza z sadzą. Tak powstaje smoła, która zarasta kanały spalinowe i z czasem przeżera blachę.

Producenci kotłów określają minimalną temperaturę wody powrotnej. Instrukcja kotłów Atmos DC..S wymaga co najmniej 65°C na powrocie i wprost zaleca Laddomat albo zawór termoregulacyjny; w danych technicznych DC25S podawane jest 72°C. Bez ochrony powrotu tego warunku nie da się spełnić, a dla gwarancji ma to znaczenie.

Jak działa Laddomat — 4 funkcje

Według instrukcji producenta Laddomat ma cztery zadania:

1. Szybkie rozpalanie. Na początku zawór termostatyczny kieruje wodę w małym obiegu kotła, bez bufora. Kocioł szybko dochodzi do temperatury roboczej.
2. Podgrzewanie powrotu. Gdy kocioł jest gorący, zawór domieszuje wodę z bufora do gorącej wody z kotła, więc do kotła wraca woda o stałej, wysokiej temperaturze.
3. Ładowanie bufora warstwami. Woda trafia do bufora ze stabilną temperaturą i niewielkim przepływem. Dzięki temu w buforze tworzą się warstwy: gorąca na górze, chłodna na dole. Bufor oddaje wtedy więcej ciepła.
4. Odbiór ciepła po wygaszeniu i przy braku prądu. Po spaleniu wsadu pompa przekazuje do bufora ciepło resztkowe. Gdy zabraknie prądu, otwiera się zawór zwrotny i woda krąży grawitacyjnie, czyli kocioł oddaje ciepło do bufora bez pompy.

[SCHEMAT: kocioł — Laddomat — bufor, z kierunkiem przepływu]

Laddomat 21-60, 21-100 i 22 — którą wersję wybrać

Dane z instrukcji producenta Laddomat (Termoventiler). Linki na końcu artykułu.

Do typowego domu z kotłem 15–30 kW wystarcza Laddomat 21-60. W naszych zestawach stosujemy go z Atmos DC18S i DC25S oraz Defro Firewood. Przy kotłach 30–40 kW i większych dajemy 21-100, który ma mocniejszą pompę. Tak jest w zestawach Atmos DC32S, DC40SX i Metal-Fach Semax Basic 30/40.

Jaką temperaturę termostatu wybrać

Wkład termostatyczny wymienia się w zależności od kotła. Zasada jest jedna: temperatura otwarcia ma być nie niższa niż minimalna temperatura powrotu z instrukcji kotła.

• Atmos DC..S: instrukcja wymaga min. 65°C na powrocie, a dane techniczne DC25S podają 72°C. Stosujemy wkład 72°C, który spełnia oba warunki z zapasem.
• Pozostałe kotły: wartość z instrukcji kotła. Jeśli instrukcja jej nie podaje, zapytaj instalatora albo producenta. Nie wybieraj „na oko” najniższego wkładu.

Za niski wkład sprawia, że kocioł dalej smoli. Za wysoki wydłuża rozpalanie i opóźnia ładowanie bufora, ale kotłowi nie szkodzi.

Laddomat czy zawór czterodrogowy albo grupa ochrony powrotu

Laddomat to nie jedyne rozwiązanie. To samo zadanie mogą wykonać:

• Grupa ochrony powrotu (pompa + zawór termostatyczny jako osobne elementy). Jest tańsza i sprawdza się w małych kotłach. Stosujemy ją w zestawach Metal-Fach Semax Basic 15 i 20.
• Zawór czterodrogowy z siłownikiem i sterownikiem. Sterowanie jest elektroniczne, więc łatwo zmienić nastawy. Stosujemy go przy kotłach na pellet.

Przewaga Laddomatu: wszystko w jednej obudowie, mniej połączeń i miejsc wycieku, gotowa praca grawitacyjna bez prądu. Dlatego przy kotłach zgazowujących z buforem to nasz domyślny wybór.

Najczęstsze błędy przy Laddomacie

• Brak ochrony powrotu w ogóle — kocioł podłączony wprost do zimnego bufora zaczyna smolić już w pierwszym sezonie.
• Zły wkład termostatyczny — za niska temperatura względem wymagań kotła.
• Montaż odwrotnie albo z pomyloną stroną kotła i bufora.
• Za cienkie rury między kotłem a buforem. Laddomat ma przyłącza 1¼" i takie przekroje trzeba zachować na całej trasie. Przy pracy grawitacyjnej liczy się każdy opór.
• Bufor wyżej albo niżej „jak wyszło”. Żeby grawitacja zadziałała przy braku prądu, rury powinny być krótkie i prowadzone ze spadkiem zgodnie z instrukcją.

Ile kosztuje Laddomat

Laddomat 21-60 kosztuje w sklepach ok. 1 900 zł brutto, a 21-100 i 22 są droższe. Ceny zmieniają się co sezon, dlatego przed zakupem sprawdź aktualną ofertę. W naszych zestawach kotłów zgazowujących Laddomat (albo grupa ochrony powrotu) jest już w cenie zestawu, razem z buforem. Zobacz cennik Atmos, cennik Defro i cennik Metal-Fach.

Laddomat pracuje razem z buforem. Jak dobrać jego pojemność, opisujemy w poradniku Dobór bufora do kotła.