Jak palić w kotle zgazowującym drewno — rozpalanie, dokładanie i 7 błędów

Krótko: kocioł zgazowujący pali się zawsze pełnym wsadem, suchym drewnem i do bufora. Rozpalasz małą ilością drobnego, suchego drewna przy otwartej przepustnicy rozpałkowej, a gdy dysza ceramiczna złapie żar — ładujesz całą komorę i zamykasz kocioł. Dokładasz dopiero po spaleniu poprzedniego wsadu. Temperatura kotła 80–90°C, powrót chroniony Laddomatem, drewno poniżej 20% wilgotności. Poniżej procedura krok po kroku na podstawie instrukcji producentów i to, co najczęściej psuje pracę kotła.

Opracowanie: Paweł Zbojna, instalator, CBF. Zawsze stosuj się do instrukcji swojego modelu — w razie różnic ona jest ważniejsza niż ten poradnik.

Jak działa kocioł zgazowujący — i dlaczego pali się go inaczej

Drewno leży w górnej komorze zasypowej. Pod wpływem temperatury wydziela gaz drzewny, który wentylator wyciągowy zasysa przez dyszę ceramiczną do dolnej komory i tam dopala z powietrzem wtórnym. Dzięki temu kocioł osiąga sprawność ok. 90% i pali czysto — ale tylko wtedy, gdy dysza jest gorąca, a drewno suche. Kocioł zgazowujący nie lubi tlenia się na zdławionym ogniu. Dlatego pracuje z buforem: pali na pełnej mocy, a nadmiar ciepła trafia do zbiornika.

▶ Rozpalanie w kotle ATMOS — film instruktażowy (2,5 min) — film z kanału @mojecieplo

Rozpalanie krok po kroku

Na przykładzie kotłów Atmos z serii DC…S (instrukcja producenta, rozdz. 27):

1. Otwórz przepustnicę rozpałkową (wyciągnij cięgno), żeby spaliny szły najkrótszą drogą do komina.
2. Ustaw termostat spalin na rozpalanie (minimum).
3. Ułóż rozpałkę: na dyszy suche drobne szczapy ukośnie, tak żeby została szczelina 2–4 cm; na to papier, znowu drobne szczapy i trochę większego suchego drewna.
4. Zapal i zamknij górne drzwiczki. Włącz wentylator wyciągowy.
5. Gdy drewno się rozpali i dysza złapie żar, załaduj całą komorę, zamknij przepustnicę rozpałkową i ustaw termostat na temperaturę roboczą.

W kotłach dolnego spalania bez dyszy w górnej komorze (np. Metal-Fach ) rozpałkę układa się na ruszcie przy wlocie do kanału ceramicznego, a całą komorę ładuje dopiero, gdy wlot jest zakryty rozżarzonym paliwem. Nigdy nie rozpalaj płynami łatwopalnymi — zabraniają tego wszystkie instrukcje.

▶ Prawidłowe ułożenie drewna w kotle ATMOS (1 min) — film z kanału @mojecieplo

Dokładanie drewna

1. Otwórz przepustnicę rozpałkową. Nie wyłączaj wentylatora.
2. Odczekaj ok. 10 sekund i powoli otwórz drzwiczki — inaczej gaz drzewny wyjdzie do kotłowni.
3. Na żar połóż najpierw szerokie polano, potem wypełnij całą komorę. Nie ubijaj drewna nad dyszą.
4. Zamknij drzwiczki i przepustnicę.

Zasada z instrukcji Atmos: zawsze pełny wsad i dokładanie dopiero po spaleniu poprzedniego. Kocioł nie powinien pracować długo poniżej 50% mocy — jeśli w domu nie potrzeba tyle ciepła, odbiera je bufor.

▶ Regulacja kotła ATMOS pokrętłami (1 min) — film z kanału @mojecieplo

Ustawienia i parametry z instrukcji

Źródła: instrukcje producentów (linki na końcu). Powietrze pierwotne i wtórne ustawia się według tabel w instrukcji danego modelu — przy Atmos domyślnie powietrze wtórne całkowicie otwarte, pierwotne lekko uchylone. Najlepiej ustawić je raz, przy pierwszym uruchomieniu, z instalatorem.

▶ Czyszczenie kotła ATMOS (2 min) — film z kanału @mojecieplo

7 błędów, które psują pracę kotła zgazowującego

1. Mokre drewno. Kocioł nie zgazowuje, kopci, zużywa więcej opału i zarasta smołą. Wilgotnościomierz kosztuje kilkadziesiąt złotych.
2. Brak bufora albo za mały bufor. Kocioł dławi się, gdy dom nie odbiera ciepła.
3. Brak ochrony powrotu. Zimna woda z bufora wychładza wymiennik — patrz Laddomat — jak działa.
4. Dokładanie po trochę. Częściowe wsady to więcej rozpalania i niższa sprawność.
5. Szybkie otwieranie drzwiczek przy wyłączonym wentylatorze — dym i gaz w kotłowni.
6. Zaniedbane czyszczenie dyszy, kanałów i wymiennika — spada moc, rośnie temperatura spalin.
7. Palenie trocinami, wiórami, odpadami. Instrukcje tego zabraniają, a za śmieci grożą kary.

Pewna ilość smoły i skroplin w komorze zasypowej jest normalna — piszą o tym i Atmos, i Metal-Fach. Problem jest wtedy, gdy smoła cieknie z drzwiczek albo zarasta wymiennik.

Ile drewna zużyje Twój dom, policzysz w poradniku Ile drewna na sezon.